Nội dung chính
Theo Cục Hải quan, động lực tăng thu ngân sách năm 2025 không còn đến từ xăng dầu, than mà chuyển mạnh sang nhóm nguyên liệu, máy móc, thiết bị và ô tô nguyên chiếc.
Trong năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam lần đầu chạm mức kỷ lục 930 tỷ USD, đồng thời các chính sách miễn, giảm thuế được triển khai rộng rãi để hỗ trợ doanh nghiệp. Bối cảnh giá dầu và than giảm sâu, thiên tai dồn dập, cùng với việc điều chỉnh biểu thuế, đã khiến nguồn thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu vượt xa dự toán.
Bứt phá doanh thu từ nhóm hàng mới
Đến hết ngày 31/12/2025, tổng thu ngân sách hải quan đạt hơn 469.500 tỷ đồng, tương đương 114,2 % dự toán và tăng 9,8 % so với cùng kỳ năm 2024. Đây là kết quả của ba nhóm hàng chủ lực:
1. Nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phụ tùng
Theo ông Nguyễn Sỹ Hoàng, Trưởng ban nghiệp vụ thuế, Cục Hải quan, nhóm này chiếm khoảng 50 % tổng kim ngạch nhập khẩu chịu thuế, tăng 11,3 % so với năm trước. Nhờ mức tăng này, ngân sách được bù thêm khoảng 23.000 tỷ đồng.
2. Ô tô nguyên chiếc
Nhập khẩu ô tô nguyên chiếc tăng 19 % về khối lượng và lên tới 30 % về giá trị, đóng góp thêm khoảng 12.300 tỷ đồng cho ngân sách. Đây là một trong những “điểm sáng” nổi bật của năm.
3. Thuế GTGT và thuế hàng hóa trị giá nhỏ
Chính sách áp thuế GTGT đối với phân bón đã tạo ra nguồn thu khoảng 1.500 tỷ đồng, trong khi thuế các mặt hàng có giá trị nhỏ góp thêm 1.400 tỷ đồng.
Nhập khẩu ô tô năm 2025 tăng mạnh giúp thu ngân sách tăng thêm 12.300 tỷ đồng.
Những mặt hàng kéo giảm nguồn thu
Ngược lại, một số mặt hàng truyền thống đã gây áp lực giảm thu:
- Xăng dầu giảm gần 6 % về khối lượng và tới 16 % về giá trị, khiến ngân sách hụt khoảng 5.600 tỷ đồng.
- Than nhập khẩu tăng nhẹ về khối lượng nhưng giảm mạnh về giá, làm giảm thu thêm khoảng 3.400 tỷ đồng.
- Việc giảm 2 % thuế GTGT đã khiến thuế GTGT từ hàng hóa xuất nhập khẩu giảm khoảng 37.500 tỷ đồng.
- Các nghị định sửa đổi biểu thuế ưu đãi xuất nhập khẩu (2024‑2025) làm giảm thu nhập khẩu khoảng 2.400 tỷ đồng.
Triển vọng 2026 và chiến lược nâng cao thu ngân sách
Quốc hội đã đề ra dự toán thu cho ngành Hải quan năm 2026 ở mức 451.000 tỷ đồng, tăng 9,7 % so với năm trước. Tuy nhiên, rủi ro vẫn còn: Mỹ siết chặt kiểm soát xuất xứ, biến động giá nguyên liệu đầu vào và khả năng mở rộng hiệp định thương mại tự do có thể dẫn tới cắt giảm thuế nhập khẩu.
Để đối phó, Ban Nghiệp vụ thuế hải quan sẽ tiếp tục cải cách thủ tục, hiện đại hoá quản lý và tăng cường kiểm soát rủi ro. Các biện pháp trọng tâm bao gồm:
- Rà soát chi tiết nguồn thu theo địa bàn và nhóm mặt hàng.
- Kiểm soát chặt chẽ giá trị, mã HS và xuất xứ.
- Tăng cường kiểm tra sau thông quan và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chống buôn lậu, gian lận thương mại.
Những bước đi này không chỉ bảo vệ nguồn thu ngân sách mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của ngành Hải quan trong bối cảnh toàn cầu hoá ngày càng phức tạp.