Nội dung chính
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái tài nguyên, nông nghiệp sinh thái không còn là lựa chọn mà đã trở thành con đường tất yếu cho tăng trưởng xanh của Việt Nam.
Tại sao nông nghiệp sinh thái là lựa chọn không thể thiếu?
Giai đoạn 2021‑2025, hơn 200 mô hình nông nghiệp sinh thái đã được triển khai nhờ sự hỗ trợ của FAO, UNDP và nhiều đối tác quốc tế. Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết các mô hình này đã chứng minh khả năng giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao năng suất và cải thiện sinh kế nông dân.
Đa dạng mô hình, đa dạng địa bàn
Từ hệ thống lúa‑tôm ở Đồng bằng sông Cửu Long, lúa‑sen tại vùng trũng, đến nông‑lâm kết hợp ở trung du và miền núi, nông nghiệp sinh thái đang xây dựng một chuỗi giá trị mới, đáp ứng yêu cầu thích nghi với biến đổi khí hậu.
Thách thức: Từ thí điểm đến quy mô quốc gia
Mặc dù có kết quả khả quan, nhiều mô hình vẫn bị giới hạn trong phạm vi dự án và chưa được thể chế hoá. Ông Tuấn nhấn mạnh rằng “cần nhân rộng, kết nối và chuyển đổi các sáng kiến rời rạc thành chính sách quốc gia”.
Định hướng 2026‑2029
Năm 2026, Việt Nam sẽ tập trung vào an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu dùng bền vững. Điều này đòi hỏi một khung pháp lý vững mạnh, đồng thời phải tăng cường chia sẻ kiến thức và chuyển giao công nghệ.
Quan điểm quốc tế
Ông Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam, đánh giá cao việc kết hợp tri thức bản địa và khoa học hiện đại. Tuy nhiên, FAO cũng cảnh báo Việt Nam vẫn nằm trong top 20 quốc gia tiêu thụ phân bón nhiều nhất, tạo áp lực lớn cho sức khỏe đất.
Giải pháp công nghệ
PGS.TS. Trần Minh Tiến đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu đất và cây trồng quốc gia, áp dụng công nghệ nông nghiệp chính xác, và triển khai phân bón nhả chậm, phân bón nano. Mô hình “bác sĩ đất” sẽ hỗ trợ nông dân quản lý sức khỏe đất một cách khoa học.
Huy động nguồn lực tài chính và đối tác
Ông Huỳnh Quốc Tịnh (WWF‑Việt Nam) cho rằng ODA nên được dùng như “vốn mồi” để giảm rủi ro cho khu vực tư nhân, đồng thời cần thiết lập chuỗi giá trị phát thải thấp và tín dụng xanh. ADB, thông qua hợp tác với BIDV, đã cung cấp các gói vay ưu đãi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nông nghiệp.
Cam kết của các bên liên quan
– FAO sẽ tiếp tục hỗ trợ qua chương trình một triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
– ADB cam kết đồng hành trong hiện đại hoá thủy lợi và giảm phát thải.
– Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh việc bảo vệ 10,3 triệu hecta đất nông nghiệp là tiền đề để đạt mục tiêu “net‑zero” vào 2050.
Kết luận
Nông nghiệp sinh thái không chỉ là kỹ thuật canh tác mà là một hệ thống kinh tế‑sinh thái toàn diện, giúp giảm phát thải, bảo vệ đa dạng sinh học và nâng cao khả năng chịu đựng của nông dân trước biến đổi khí hậu. Để biến tiềm năng này thành thực tế, cần một chiến lược quốc gia đồng bộ, nguồn lực tài chính linh hoạt và sự tham gia mạnh mẽ của mọi bên liên quan.
Hãy chia sẻ bài viết để lan tỏa tầm quan trọng của nông nghiệp sinh thái và góp phần xây dựng một Việt Nam xanh hơn.