Luat Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (số 68/2025/QH15) sẽ có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong quản lý doanh nghiệp nhà nước (DNNN) bằng cách trao quyền tự chủ nhiều hơn cho doanh nghiệp. Sự thay đổi này hướng đến việc tạo điều kiện cho DNNN hoạt động hiệu quả hơn, tăng cường năng lực tài chính và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Luật mới cho phép DNNN tự phê duyệt và triển khai chiến lược phát triển và kế hoạch kinh doanh hàng năm mà không cần phụ thuộc vào cơ quan đại diện chủ sở hữu. Đây là một bước tiến quan trọng từ mô hình quản lý hành chính sang cơ chế thị trường, giúp khơi thông nguồn lực và tăng cường năng lực tài chính cho DNNN. Việc tự chủ trong xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển sẽ giúp các doanh nghiệp nhà nước linh hoạt hơn trong việc phản ứng với thay đổi của thị trường và nắm bắt các cơ hội mới.
Một điểm nổi bật khác của Luật là tạo điều kiện cho doanh nghiệp sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính và con người. DNNN sẽ được toàn quyền quyết định các chính sách tiền lương, thưởng, thù lao cho người lao động và lãnh đạo trong phạm vi quỹ lương được phê duyệt. Điều này giúp tăng tính cạnh tranh và giữ chân nhân sự chất lượng cao, những người có vai trò quan trọng trong việc推动 sự phát triển của doanh nghiệp.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng được phép trích tối đa 50% lợi nhuận sau thuế vào Quỹ đầu tư phát triển và tối đa 3 tháng lương cho Quỹ khen thưởng, phúc lợi. Cơ chế này cho phép DNNN có thêm công cụ để đầu tư vào phát triển bền vững và chăm sóc cho người lao động, từ đó nâng cao hiệu suất làm việc và chất lượng dịch vụ.
Về mặt tài chính, Luật mới mang lại cơ chế huy động vốn linh hoạt hơn. Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty sẽ được quyền quyết định các phương án vay vốn mà không cần chờ phê duyệt, trừ khi khoản vay vượt quá ba lần vốn chủ sở hữu. Điều này giúp doanh nghiệp nắm bắt cơ hội thị trường kịp thời và chủ động triển khai các dự án đầu tư, từ đó thúc đẩy sự phát triển và mở rộng.
Luật cũng mở rộng phạm vi đầu tư và xóa bỏ những rào cản trước đây trong lĩnh vực bất động sản. Các công ty mẹ nắm vốn chi phối của Nhà nước được phép cho công ty con vay nội bộ, tăng thêm tính linh hoạt và hiệu quả sử dụng nguồn vốn trong nội bộ tập đoàn, tổng công ty. Việc này sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Để triển khai Luật, Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo 3 Nghị định quy định chi tiết. Các nghị định này sẽ quy định cụ thể về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, giám sát, kiểm tra, đánh giá, xếp loại doanh nghiệp, và cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Những quy định chi tiết này sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để đảm bảo việc thực hiện Luật được thống nhất và hiệu quả.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc đã nhấn mạnh rằng Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp là một bước đi quan trọng trong việc đổi mới và phát triển doanh nghiệp nhà nước. Ông yêu cầu Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện dự thảo các Nghị định với tinh thần tháo gỡ vướng mắc, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, và nâng cao tính tự chủ của doanh nghiệp. Qua đó, góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh thông thoáng, thuận lợi cho sự phát triển của DNNN và toàn bộ nền kinh tế.